24 مارس 2025 - از هر 10 نفر در سراسر جهان، 1 نفر به دیابت مبتلا می باشد. آفریقا منطقه ای با سریع ترین رشد است و تخمین زده می شود که تعداد افراد مبتلا به دیابت در این قاره در 20 سال آینده بیش از دو برابر شود و تا سال 2045 به حدود 55 میلیون نفر افزایش یابد.
ابتلا به دیابت، عواقب جدی برای سلامتی دارد و با افزایش خطر ابتلا به بیماری های مرتبط با آسیب به قلب (حمله قلبی)، عروق خونی (سکته مغزی، زخم پا)، کلیه ها (نارسایی مزمن کلیه) و سیستم عصبی (نابینایی، از دست دادن حس) همراه است.
هنگامی که صحبت از آسیب عصبی می شود، معمولاً فیبرهای عصبی بلند را تحت تأثیر قرار می دهد که وظیفه ی تأمین عصب های پا را بر عهده دارند و گاهی نیز می تواند فیبرهایی را که عصب های دست را تأمین می کنند، درگیر کند (الگوی معروف به "دستکش و جوراب").
این رشته های عصبی هستند که احساساتی مانند لمس و دما را تشخیص می دهند که دیابت اغلب بدترین تأثیر را بر آنها به جا می گذارد و منجر به بی حسی در پاها و دست ها می شود. بی حسی ایجاد شده در پاها می تواند یک کابوس برای افراد دیابتی باشد و اغلب به عنوان "احساس پاهای مرده" توصیف می شود.
یکی از ویژگی های این بی حسی این است که ممکن است با درد غیر قابل درمان همراه باشد. این نوع درد ناشی از آسیب به رشته های عصبی حسی، درد نوروپاتیک نامیده می شود.
ما به عنوان دانشمندان متخصص درد و مدیریت درد، روی درد نوروپاتیک در افراد مبتلا به دیابت و مدیریت آن کار می کنیم. در این مقاله قصد داریم توجه را به این مشکل جلب کنیم و در مورد چگونگی مدیریت آن بحث کنیم.
آسیب عصبی
تخمین زده شده است که تا 50 درصد از افراد مبتلا به دیابت در طول زندگی خود دچار آسیب اعصاب محیطی می شوند و تا 50 درصد به دلیل این آسیب عصبی، دچار درد می شوند.
پیش‌بینی کننده های آسیب عصبی به خوبی مستند شده اند: سن بالاتر، افزایش طول مدت دیابت و کنترل ضعیف غلظت قند خون مقصران اصلی هستند. چه چیزی تعیین می کند که آیا آسیب عصبی با درد مرتبط است یا خیر تا حد زیادی ناشناخته است.
درد نوروپاتیک اغلب به صورت "درد سوزشی" توصیف می شود و معمولاً با احساسات دیگری همراه است، مانند "گزگز و مورمور"، و دردی که مانند چاقو زدن، تیر کشیدن، شوک برقی، یا درد عمیق حس می شود.
برخی افراد بی حسی بسیار کمی دارند یا اصلاً ندارد. در این افراد درد اغلب می تواند با لمس و حرکت ملایم در سراسر پوست (به عنوان مثال، تماس ملحفه با پا، پوشیدن جوراب) و دمای سرد و گرم که معمولاً دردناک نیست، ایجاد شود.
یکی از بیماران می گوید: "گاهی اوقات پاهایم به شدت درد می کند و نمی توانم بلند شوم و به سختی می توانم راه بروم."
داشتن چنین درد غیرقابل تحملی، عواقب مخربی برای کیفیت زندگی دارد.
مبتلایان به درد نوروپاتیک، تعامل اجتماعی کمتری با خانواده و دوستان دارند و لذت بردن از فعالیت های مورد علاقه شان برای آنها بسیار دشوارتر است. همچنین خواب این افراد به طور قابل توجهی مختل می شود.
داشتن درد نوروپاتیک با میزان بالای اضطراب و افسردگی همراه است. بدتر شدن اوضاع، اختلال خواب، اضطراب و افسردگی ممکن است به یک چرخه معیوب بازگردد و درد را بدتر کرده یا حفظ کند.
یکی از بیماران می گوید: "روزهایی وجود دارد که من واقعاً دوست دارم جایی بروم یا کاری انجام دهم اما نمی روم، زیرا می دانم که درد مرا تسکین نمی دهد و انجام آن کار فایده ای ندارد."
داروهایی برای مدیریت درد
درد نوروپاتیک، به داروهایی که برای درمان بیماری هایی مانند سردرد و درد مفاصل استفاده می شود (به عنوان مثال، پاراستامول و ایبوپروفن) پاسخ نمی دهد.در عوض، درد نوروپاتیک به داروهایی پاسخ می‌دهد که در برخی موارد برای درمان بیماری هایی مانند افسردگی و صرع نیز استفاده می شوند.این داروها عبارتند از:
· دوزهای پایین داروهای ضد افسردگی سه حلقه ای (به عنوان مثال، آمی تریپتیلین).
· دسته ای از داروهای ضد افسردگی به نام مهارکننده های بازجذب سروتونین و نورآدرنالین (به عنوان مثال، دولوکستین).
· داروهای ضد تشنج مانند گاباپنتینوئیدها (به عنوان مثال، گاباپنتین و پره گابالین).
با این حال، اطلاعات بسیار کمی برای راهنمایی پزشکان برای پیش بینی اینکه کدام دارو برای بیمار بهتر عمل می کند، وجود دارد.
بنابراین، اغلب یافتن درمان صحیح یک رویکرد آزمون و خطا است که هم برای بیماران و هم برای پزشکان ناامیدکننده است.
مکانیسم های مقابله ای
یکی از راه های مدیریت درد مزمن همچنین آموزش به افراد است تا با درد خود کنار بیایند و دوباره به لذت بردن از زندگی خود برگردند و دیگر تحت تأثیر درد قرار نگیرند.چنین مداخلاتی شامل تمرین ذهن آگاهی، درمان شناختی رفتاری و سایر فعالیت های خود مدیریتی است که به طور خاص برای افراد مبتلا به درد مزمن طراحی شده است.
با رشد سریع تعداد افراد مبتلا به دیابت، تشخیص و درمان درد ناشی از آسیب فیبرهای عصبی مهمتر از همیشه است.
با آموزش عمومی و افزایش آگاهی در مورد این پیامد دردناک دیابت، ما امیدواریم افراد مبتلا را تشویق کنیم که به دنبال مراقبت های پزشکی زودهنگام باشند، تا امکان مدیریت شرایط، حفظ رفاه و بازیابی عملکرد آنها فراهم گردد.
منبع:
https://medicalxpress.com/news/2025-03-diabetic-foot-pain-expert-cope.html